HASAN CİHAT ÖRTER

“…bana göre sanatın asıl değeri, insanları birbirine yaklaştırma gücünde yatmaktadır”.

Röportaj: Emre FEYZOĞLU

Geleneksel Türk müziği, halk müziği ve klasik gitar arasında kurduğunuz özgün dil, kültürel miras ile bireysel yaratıcılık arasındaki ilişkiyi nasıl yeniden tanımlıyorsunuz?

"Ben kültürel mirasın bir müzede saklanacak bir nesne değil, yaşayan bir kaynak olduğuna inanıyorum. Geleneksel Türk müziği ve halk müziği benim müzikal hafızamın temelini oluşturdu. Ancak sanatçı sadece aktaran kişi değildir; aynı zamanda dönüştüren ve yeniden yorumlayan kişidir. Bu nedenle gelenekten aldığım değerleri klasik gitarın imkânlarıyla buluşturarak yeni bir ifade dili oluşturmaya çalıştım. Bana göre gerçek yaratıcılık, geçmişi reddetmekte değil, onu bugünün ruhuyla yeniden seslendirebilmektedir."

Günümüzde teknolojinin ve yapay zekânın müzik üretimine giderek daha fazla dahil olduğu bir dönemde, sanatçının özgünlüğü sizce nasıl korunabilir?

"Teknoloji her dönemde sanatın içinde olmuştur. Bugün yapay zekâ da bu sürecin bir parçası. Ancak hiçbir teknoloji insanın yaşadığı acıları, sevinçleri, hatıraları ve iç dünyasını tam anlamıyla üretemez. Sanatçının özgünlüğü kullandığı araçlarda değil, hayata bakışında gizlidir. Yapay zekâ birçok şeyi taklit edebilir ama insan ruhunun derinliklerinden gelen samimiyeti taklit etmekte her zaman eksik kalacaktır. Bu yüzden özgünlük, sanatçının kendi hakikatine sadık kalmasıyla korunabilir."

Uzun yıllara yayılan üretiminize baktığınızda, müzikte teknik ustalık ile manevi derinlik arasında nasıl bir denge kurulması gerektiğini düşünüyorsunuz?

"Teknik bilgi ve ustalık sanatçının dilidir; fakat anlatacak bir sözü yoksa o dil tek başına anlam taşımaz. Ben her zaman tekniğin bir amaç değil, bir araç olduğuna inandım. Dinleyiciyi etkileyen şey çoğu zaman kusursuz bir performans değil, samimi bir duygudur. Manevi derinlik olmadan teknik gösteriye dönüşen müzik kısa sürede unutulabilir. Kalıcı olan eserler ise insanın iç dünyasına dokunabilenlerdir."

Küreselleşmenin yerel kültürleri birbirine benzettiği yönündeki görüşlere katılıyor musunuz? Müziğin bu süreçte bir direnç alanı oluşturabileceğine inanıyor musunuz?

"Küreselleşme dünyanın farklı kültürlerini birbirine yaklaştırırken bazı özgün değerlerin kaybolmasına da yol açabiliyor. Bu nedenle yerel kültürlerin korunması büyük önem taşıyor. Müzik ise bu konuda çok güçlü bir hafıza taşıyıcısıdır. Bir türkü, bir makam ya da bir ezgi bazen yüzlerce yıllık kültürel birikimini gelecek kuşaklara aktarabilir. Bu yüzden müziğin yalnızca estetik bir faaliyet değil, aynı zamanda kültürel kimliği koruyan bir direnç alanı olduğuna inanıyorum."

Sanatta yenilik arayışı ile geleneğe sadakat arasında bir gerilim olduğunu düşünüyor musunuz? Kendi pratiğinizde bu iki kutup arasında nasıl bir yol izlediniz?

"Sanat tarihinde bu gerilim her zaman vardı. Ancak ben bunu bir çatışma olarak değil, verimli bir diyalog olarak görüyorum. Gelenek bize sağlam bir temel sunar; yenilik ise o temelin üzerine yeni katmanlar ekler. Kendi çalışmalarımda geçmişi taklit etmek yerine ondan ilham almayı tercih ettim. Çünkü sanatın görevi geçmişi dondurmak değil, onu yaşatmak ve yeni anlamlarla zenginleştirmektir."

Eğer bugün genç bir müzisyen olarak kariyerinize yeniden başlıyor olsaydınız, çağımızın kültürel ve teknolojik koşulları içinde hangi sanatsal soruların peşinden gitmeyi seçerdiniz?

"Bugün yeniden yola çıksaydım muhtemelen şu soruların peşinden giderdim: İnsan hız çağında derinliği nasıl koruyabilir? Teknoloji ile insan ruhu arasında nasıl bir denge kurulabilir? Küresel dünyanın içinde yerel kimlik nasıl yaşatılabilir? Ve en önemlisi, sanat insanların birbirini anlamasına nasıl katkı sağlayabilir? Çünkü bana göre sanatın asıl değeri, insanları birbirine yaklaştırma gücünde yatmaktadır."